Coaching of GGZ voor je kind? Een zorgvuldige afweging De druk op de jeugd-GGZ is hoog. Wachttijden lopen op en behandelaren zitten vol. Tegelijkertijd zien we dat veel jongeren met milde tot matige klachten direct in het formele zorgcircuit terechtkomen. Niet omdat dat altijd noodzakelijk is, maar omdat het de meest bekende route is: via de huisarts naar de GGZ. Huisartsen en praktijkondersteuners zijn primair gericht op medische zorg en verwijzen logischerwijs binnen dat systeem door. Een verwijzing naar een coach wordt eigenlijk zelden of nooit gedaan. Hier ligt een belangrijke vraag voor ouders: is specialistische GGZ-behandeling altijd de juiste eerste stap? Of kan in sommige situaties een laagdrempelige, ontwikkelgerichte vorm van begeleiding passender zijn? Een bewuste keuze kan niet alleen uw kind helpen, maar ook bijdragen aan het verminderen van onnodige druk op de GGZ en het verkorten van wachtlijsten voor jongeren die echt specialistische hulp nodig hebben. GGZ-psycholoog of jongerencoach? Route 1: via de huisarts een doorverwijzing naar de GGZ De formele route start bij de huisarts en is heel logische keus gezien je daar vaak een vertrouwensband mee hebt. Het is een veilige en verstandige eerste stap wanneer je kind niet goed in zijn vel zit. De huisarts kan verwijzen naar de praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ) of direct naar een GGZ-instelling. Hoe verloopt dit traject? Huisarts – eerste inschatting van de klachten. POH-GGZ – dit is de praktijkondersteuner bij de huisarts, meestal 3–6 gesprekken gericht op inventarisatie, psycho-educatie en beoordeling van ernst. GGZ – intake, diagnose en behandelplan (bijvoorbeeld CGT, ACT of EMDR). Behandeling duurt vaak 3–9 maanden. Vergoeding Tot 18 jaar: 100% vergoed via de gemeente (Jeugdwet). Geen eigen risico of eigen bijdrage. Vanaf 18 jaar: zorgverzekering vergoedt behandeling bij gecontracteerde aanbieders, maar eerst geldt het verplichte eigen risico (€385 tot €885 per jaar afhankelijk van de afgesloten zorgverzekering). Bij niet-gecontracteerde zorg kan een aanvullende eigen bijdrage gelden. Pluspunten Geschikt bij ernstige of complexe problematiek. Mogelijkheid tot diagnostiek en medische behandeling. Volledig vergoed tot 18 jaar. Aandachtspunten Wachttijden van 6 weken tot meerdere maanden. Officiële diagnose wordt vastgelegd. De aanpak is meestal protocol- en stoornisgericht. Trajecten zijn vaak langdurig. Vanaf 18 jaar betaal je eigen risico. Route 2: betaalde coaching of therapie Coaching valt buiten het medische systeem en richt zich op ontwikkeling, veerkracht en gedragsverandering. Hoe werkt het? Start vaak al binnen 1–2 weken. Kennismaking of intake gesprek 6–10 sessies. Geen diagnose. Gericht op weerbaarheid, zelfbeeld, omgaan met gedachten en emoties, motivatie en praktische vaardigheden. Kosten Veelal niet vergoed door gemeente of zorgverzekering. Totale investering: voorbeeld traject Beter in je Vel €660. Vergelijking bij 18+ Bij een GGZ-traject betaalt een jongere van 18 jaar of ouder minimaal het eigen risico van €385. Afhankelijk van polis en aanbieder kunnen extra kosten ontstaan. Coaching kost een vast bedrag per uur of traject en kent geen onverwachte aanvullende kosten. Pluspunten jongerencoach Snelle start. Persoonlijke aandacht en flexibiliteit in aanpak. Geen medisch dossier. Kort en doelgericht traject. Aandachtspunten Niet geschikt bij ernstige depressie, suïcidaliteit of complexe stoornissen. Geen vergoeding. Wanneer is welke route passend? GGZ is passend wanneer: Er sprake is van ernstige klachten of veiligheidsrisico’s. Specialistische behandeling of medicatie nodig is. Een diagnose noodzakelijk is voor vervolgzorg of onderwijsvoorzieningen. Coaching is passend wanneer: Klachten licht tot matig zijn (somberheid, onzekerheid, stress, motivatieproblemen). Snel starten belangrijk is. U geen behoefte heeft aan een diagnose. De focus ligt op ontwikkeling en praktische verandering. Diagnose & behandeling of begeleiding? Tot 18 jaar is de GGZ financieel aantrekkelijk omdat deze volledig wordt vergoed. Toch betekent vergoeding niet automatisch dat het altijd de meest passende eerste stap is. Bij lichtere klachten kan een coachtraject sneller en gerichter ondersteuning bieden. Vanaf 18 jaar verandert de afweging: dan betaalt men minimaal het eigen risico binnen de GGZ. In dat geval kan een traject van €660 financieel overzichtelijk zijn en sneller resultaat bieden. De kernvraag is niet: wat wordt vergoed? De kernvraag is: wat heeft mijn kind nu werkelijk nodig — diagnose & behandeling of begeleiding? Better Together Coaching biedt particuliere coaching aan voor jongeren vanaf 16 jaar in Utrecht, Hilversum en Amersfoort (en omgeving) en werkt landelijk samen met bedrijven voor trajecten op de werkvloer.

Veel jongeren weten heel goed wat ze willen. En toch voelen ze zich vaak vastgelopen. Dit heeft zelden te maken met motivatie, kwaliteit of inzet.

Waarom cijfers jongeren onder druk zetten Wat ouders en beleidsmakers moeten weten Gebaseerd op thema’s uit “Is het voor een cijfer” van Johannes Visser en actuele bevindingen uit het RIVM/Trimbos-onderzoek MMMS-2025 Wie zich verdiept in het onderwijs van vandaag, ziet steeds dezelfde vraag terugkomen in de hoofden van jongeren: Doe ik het goed genoeg? Niet “leer ik iets?” of “begrijp ik dit?”, maar: hoeveel punten levert dit op? Johannes Visser beschrijft in Is het voor een cijfer hoe de cijfercultuur diep is doorgedrongen in hoe jongeren leren, denken en zichzelf beoordelen. Cijfers zijn steeds minder een hulpmiddel en steeds vaker een maatstaf voor persoonlijke waarde. En dat heeft gevolgen – die veel verder reiken dan de lesstof. Wat Visser signaleert, sluit naadloos aan bij de bevindingen uit de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten 2025 van Trimbos, RIVM en GGD GHOR. Uit dat grootschalige onderzoek blijkt dat jongeren en studenten massaal onder druk staan: 83% ervaart angst- of depressiegevoelens 53% veel stress 56% emotionele uitputting 60% eenzaamheid 25% gevoelens van levensmoeheid De rode draad die door beide verhalen loopt, is duidelijk: een prestatiedruk die structureel te hoog ligt en jongeren uitput. Hoe cijfers mentale druk opbouwen Visser laat zien hoe cijfers in het onderwijs functioneren als beoordelingssysteem dat steeds minder te maken heeft met leren en steeds meer met presteren. Dit heeft drie duidelijke effecten die we ook terugzien in de gezondheidscijfers van jongeren: Cijfers verhogen stress en faalangst Jongeren leren dat fouten maken gevaarlijk is. De angst voor een onvoldoende neemt het leerproces over. Trimbos/RIVM bevestigt dit: prestatiedruk is een van de sterkste voorspellers van stress, somberheid en slechte slaap. 3. Cijfers ondermijnen intrinsieke motivatie Wanneer het cijfer centraal staat, verdwijnt nieuwsgierigheid. Jongeren leren voor punten, niet voor ontwikkeling. Dit maakt ze vatbaarder voor uitputting, omdat leren voelt als moeten in plaats van willen. 4. Cijfers versterken sociale vergelijking Een punt lijkt objectief, maar wordt in de praktijk een statussymbool. Jongeren vergelijken zichzelf constant met anderen. Dat vergroot onzekerheid, perfectionisme en eenzaamheid. Voor studenten die later doorstromen naar hbo of wo, zijn dit precies de patronen die we terugzien in de mentale gezondheidsdata. Het begint vroeg – veel vroeger dan veel ouders of beleidsmakers denken. Waarom dit zo belangrijk is voor ouders en beleidsmakers De cijfers van Trimbos/RIVM laten zien dat mentale klachten zelden uit het niets komen. Ze bouwen zich op in een systeem dat jongeren voortdurend op waarde schat via prestaties. We zien dat leerlingen en studenten: slechter slapen door stress minder durven falen zich vaker terugtrekken meer middelen gebruiken als coping minder hulp zoeken doordat falen als persoonlijk tekort voelt Dat is niet alleen een individueel probleem, maar een systeemprobleem. En een systeemprobleem vraagt om een systeemaanpak. Wat ouders kunnen doen Ouders spelen een belangrijke rol in het doorbreken van cijferdruk. Jongeren floreren wanneer ze merken dat hun ontwikkeling, nieuwsgierigheid en inzet belangrijker zijn dan hun rapport. Praktische stappen: focus op groei, niet op de score bespreek het proces achter een opdracht benadruk dat fouten essentieel zijn voor leren wees alert op slaapproblemen, stress en terugtrekgedrag normaliseer dat niet alles op school meteen hoeft te lukken Hoe minder een jongere zichzelf als cijfer ziet, hoe meer ruimte er ontstaat voor motivatie en veerkracht. Wat beleidsmakers kunnen doen Beleid speelt een enorme rol in hoe onderwijs wordt georganiseerd en vormgegeven. De bevindingen van Visser en Trimbos/RIVM laten duidelijk zien dat er behoefte is aan: Minder focus op summatieve toetsing Geef scholen ruimte voor formatieve evaluatie, portfolio’s en gesprekken die ontwikkeling centraal zetten. 2. Meer aandacht voor welzijn Mentale gezondheid moet structureel onderdeel zijn van onderwijskwaliteit – geen extraatje. 3. Laagdrempelige preventieve ondersteuning Scholen en opleidingen hebben baat bij toegankelijke mentorgesprekken, welzijnsteams en veerkrachtprogramma’s. 4. Duidelijke kaders tegen prestatiedruk Voorbeelden: toetsplafonds, rustweken, minder normdruk vanuit inspectie en eindtermen. Wanneer systeemprikkels veranderen, verandert de mentale belasting van leerlingen en studenten mee. Dit raakt een generatie. We kunnen het samen keren De combinatie van inzichten uit Is het voor een cijfer en het MMMS-2025 onderzoek toont een duidelijke boodschap: het huidige puntensysteem legt een fundament voor stress, onzekerheid en uitputting die we later terugzien in het studentenleven. Door jongeren anders te beoordelen, anders te ondersteunen en anders naar prestaties te kijken, ontstaat ruimte voor gezonde ontwikkeling – in plaats van mentale overbelasting. De cijfers zijn zorgwekkend. De oplossingen zijn haalbaar. Het begint met andere keuzes, thuis én in beleid.

De afgelopen jaren buitelen de koppen over elkaar heen: “Geen sprake van mentale crisis onder jongeren” tegenover “Jongeren massaal uit balans”.

83% van de studenten ervaart angst of depressie – en een kwart voelt zich levensmoe blijkt uit de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten