Jongens: meer dan ooit op zoek naar houvast
De puberteit is altijd een periode van zoeken geweest. Maar voor jongens van nu lijkt die zoektocht intenser en ingewikkelder dan ooit. De samenleving is in rap tempo veranderd: traditionele rolpatronen zijn vervaagd, vanzelfsprekende pijlers als kerk en vaste gezinsstructuren zijn minder aanwezig, en er is veel meer aandacht voor diversiteit en gelijkheid. Mooie ontwikkelingen – maar ze brengen ook een leemte met zich mee. Wat betekent het vandaag de dag om een jongen te zijn? En waar vinden jongens de steun die ze nodig hebben?
Jongens in een identiteitscrisis?
Psycholoog René Diekstra, gespecialiseerd in jeugd en zelfmoordpreventie, waarschuwt: áls jongens worstelen met zinvragen of emoties, kan dat ernstiger uitpakken dan bij meisjes. Waar meisjes vaker om hulp vragen, blijven jongens stil – of ze uiten hun problemen in fysiek geweld, ook tegen zichzelf.
Onderzoek laat zien dat jongens vaker dan meisjes gezien worden als “probleemjongeren” (zie Crott, The War Against Boys). Hun energie wordt snel als lastig of gevaarlijk bestempeld. Maar juist dat overschreeuwen of het zoeken van grenzen is vaak een signaal: jongens hebben houvast nodig. Structuur. En – misschien wel het allerbelangrijkste – een mentor of iemand die écht naar hen luistert.
De cijfers: hoe gaat het met jongens?
Het Trimbos-instituut schetst een zorgwekkend beeld van de mentale gezondheid van jongeren:
- 20,9% van de jongens (12–16 jaar) rapporteerde in de afgelopen zes maanden psychische problemen, tegenover 38,3% van de meisjes (Trimbos, 2021).
- Het aantal jongens met emotionele problemen steeg van 9,4% in 2017 naar 13,3% in 2021.
- Jongens zijn minder vaak slachtoffer van zelfbeschadiging dan meisjes, maar bij fysiek en huiselijk geweld zijn ze juist oververtegenwoordigd: in 2021 was 3,8% van de 20-jarige jongens verdachte, tegen 0,7% van de meisjes.
Deze cijfers laten zien: jongens uiten hun problemen vaak anders dan meisjes. Waar meisjes sneller naar binnen slaan (angst, depressie, zelfbeschadiging), slaan jongens vaker naar buiten (agressie, grensoverschrijding). Beide signalen vragen om aandacht.
De rol van een mentor
Historicus Angela Crott benadrukt dat jongens behoefte hebben aan grenzen, maar ook aan een vaderfiguur of mannelijke mentor. Als die ontbreekt, zoeken jongens hun rolmodellen elders – vaak online. Het succes van hypermasculiene influencers zoals Andrew Tate laat zien hoe groot die honger naar houvast is.
Een mentor hoeft niet altijd de biologische vader te zijn. Het kan ook een coach, docent, buurman, oom of oudere vriend zijn – iemand die luistert, grenzen aangeeft en duidelijk kan zijn, maar tegelijk ook veiligheid en erkenning biedt. Jongens hebben volwassenen nodig die hun energie niet als probleem zien, maar als kracht die richting nodig heeft.
Waar kunnen jongens terecht?
Gelukkig zijn er plekken waar jongens steun kunnen vinden:
- School en sportclubs – docenten, trainers of begeleiders kunnen belangrijke rolmodellen zijn.
- Mentale hulpverlening – via de huisarts of de jeugd-ggz. Denk ook aan initiatieven als MIND Korrelatie of de Kindertelefoon (tot 18 jaar).
- In je bol - hét startpunt om beter in je vel te zitten, voor iedereen tussen 16 en 27 jaar. Hier ontdek je wat voor jou werkt.
- Lokale initiatieven – steeds meer gemeenten zetten in op preventieprogramma’s zoals Skills for Life, gericht op weerbaarheid en sociale vaardigheden.
- Vrijwilligers en coaches – organisaties zoals Stichting Mentorschap of jongerenprojecten binnen sport en cultuur bieden persoonlijke begeleiding.
Het belangrijkste is dat jongens ervaren dat er altijd íemand is die naar hen luistert en die hun zoektocht serieus neemt.
Wat kunnen ouders doen?
- Wees aanwezig. Ook als je zoon zich afsluit, laat merken dat je er bent.
- Bied structuur en grenzen. Jongens hebben kaders nodig om tegenaan te schuren.
- Praat – ook als het moeilijk is. Stel open vragen en wees niet bang voor stiltes.
- Erken hun energie. Stoeien, risico’s nemen en grenzen opzoeken zijn geen probleem, maar vragen om begeleiding.
- Zoek samen een mentor. Soms kan een andere volwassene net dat verschil maken.
Tot slot
De weg naar volwassenheid is voor jongens van nu vaak een hobbelige tocht. Ze balanceren tussen oude en nieuwe verwachtingen, tussen eigen onzekerheid en maatschappelijke druk. Maar één ding is duidelijk: jongens kunnen die weg niet alleen lopen. Ze hebben volwassenen nodig die hen zien, begrenzen en bemoedigen.
Zoals René Diekstra het verwoordt: “Ik wens jongeren toe dat ze ten minste één volwassene in hun leven hebben voor raad en steun.”
Laten we ervoor zorgen dat die ene volwassene er ís – voor elke jongen.
📚 Bronnen
- Joris van Os, FD (2023). Wat betekent het om vandaag de dag een jongen te zijn?
- Trimbos-instituut (2021, 2023). Jongeren en psychische problemen.
- Crott, A. (1991). Onderzoek naar de rol van opvoeding en jongensgedrag.
- Sommers, C.H. (2000). The War Against Boys.
Blogs - meest populair
