Wat als je kind somber is?

Jongeren en somberheid of depressie

Contact

Somberheid

Inleiding


Van alle 18 plussers in Nederland (14,5 miljoen mensen) is 17% ontevreden over zijn of haar mentale gezondheid, dat zijn 2,5 miljoen mensen. Jongeren van 18 tot 34 jaar zijn het minst tevreden, daar is ongeveer een kwart ontevreden over hun leven.  Ongeveer 5% van alle jongeren heeft depressie klachten, dat betekend dat in iedere klas 1 of 2 jongeren met depressie klachten worstelen. Het medicijn gebruik tegen depressies en angsten is de afgelopen 25 jaar explosief gestegen.


Mentale gezondheid staat voor de mate waarin je jezelf staande weet te houden in de wereld en je je leven als voldoende of prettig beoordeelt. Het is vooral iets subjectiefs. Wanneer je vier mensen in exact dezelfde situatie zou vragen wat voor cijfer geef jij jouw mentale gezondheid dan krijg je waarschijnlijk vier verschillende cijfers. Het gaat er dus vooral om hoe jij het zelf ervaart en hoe je er mee omgaat.

Mentale gezondheid wordt bepaald door erfelijkheid (nature), door omstandigheden zoals opvoeding, herkomst, thuissituatie en door wat je er zelf van maakt. Er wordt gezegd dat 40% bepaald wordt door je genen (erfelijkheid), daar heb je dus geen invloed op. 30% zou worden bepaald door de omstandigheden en 30% door wat je er zelf van maakt.

 

Jouw zoon of dochter is somber

Je kind somber, eenzaam of zelfs depressief zien is verschrikkelijk voor jou als ouder. Helaas hebben steeds meer jongeren problemen met hun mentale gezondheid. Veel jongeren voelen zich ongelukkig en halen te weinig plezier uit het leven. Het is frustrerend als ouder om te zien dat je kind ongelukkig is, in een isolement raakt en somber is.


Hoe weet je of je kind somber is? Vaak merk je als ouder wel dat er iets aan de hand is. Je kind praat minder, is lusteloos, boos of juist verdrietig. Somberheid kan zich op enorm veel manieren uitten en dat hangt weer af van het kind.


Consequentie van somberheid bij kinderen is het weinig of niet de deur uit gaan, weinig sociale contacten, geen energie om te sporten of activiteiten te ondernemen, zich afsluiten van de wereld om zich heen, niet komen tot beslissingen, slecht slapen of een verstoord dag- en nachtritme. Als je je somber bent heeft dat negatieve gevolgen voor je mentale gezondheid en in sommige gevallen ook je fysieke gezondheid. Je kunt in een isolement raken en het gevoel geven er niet bij te horen. Een slechte mentale gezondheid kan leiden tot stress, slapeloosheid en somberheid.


De oorzaken kunnen heel divers zijn en het is vaak lastig om hier met je kind over te praten. Jongeren schamen zich vaak en vinden het ongemakkelijk om dit met jou als vader of moeder te bespreken. Realiseer je ook dat jij als ouder geen oorzaak bent van de somberheid van je kind. Je hebt hier beperkt invloed op. Jij bent niet tekortgeschoten als je kind somber is, je schuldig voelen gaat je kind niet helpen. Laat je kind in ieder geval weten dat hij of zij er niet alleen voorstaat. Laat je kind altijd weten dat je er voor hem of haar bent en dat hulp vragen niets is om je voor te schamen.


Somber in een digitale wereld

Ironisch genoeg kan de digitale connectiviteit (mobieltje, internet, social media) het gevoel van somberheid vergroten. Ondanks een overvloed aan virtuele verbindingen voelen veel jongeren zich geïsoleerd. Onvoldoende echte contacten met vrienden of familie, weinig activiteiten los van schermuren en het niet kunnen praten over dat wat echt belangrijk voor je is geven je een somber gevoel. Er is niets mis met je als je je somber voelt, helaas zijn er alleen in Nederland al honderdduizenden mensen die zich regelmatig somber voelen.


In actie tegen somberheid

Er bestaat geen wondermiddel tegen somberheid of depressie. Somberheid hoort soms ook gewoon bij het leven en kan iedereen bij tijd en wijle overvallen. Mocht de somberheid je echt belemmeren in je dagelijks functioneren of lang aanhouden dan moet je in actie komen.

Denk je dat je kind een depressie heeft raadpleeg dan je huisarts. Heeft je kind gedachten over zelfdoding bel dan 113 of raadpleeg je huisarts.  


Voor iedereen is somberheid anders, de duur, de intensiteit, de consequenties ervan. Het is voor niemand gelijk. Er is dus ook niet één advies of aanpak die werkt. Maar je kunt zeker proberen verbetering in de situatie te brengen.

Tips om somberheid tegen te gaan:


1.      Praat erover met elkaar, durf het bespreekbaar te maken met je kind.

Hoe lastig ook, praat erover met je kind of biedt je kind hulp aan als hij of zij niet met jou als ouder wil praten. Bespreek het met een open mind, hoe ervaart je kind het zelf? Wat denkt hij of zij wat het beste zou zijn? Wat ziet je kind als grootste probleem? Vraag hoe jij je kind kunt helpen? Wees geduldig, lief en begripvol.


2.      Ga iets ondernemen, maar niet op je telefoon op laptop.

Het doorbreken van patronen is enorm belangrijk. Ook al ziet je kind er tegenop iets te ondernemen probeer hoe klein dan ook verandering te brengen in de dagelijkse routine waarin je kind mogelijk weinig onderneemt, veel op zijn of haar kamer zit of veel tijd besteedt aan online zijn. Onderneem samen iets. Heb niet te grote verwachtingen, een kleine stap vooruit is ook een stap.


3.     Uitbreiden en gebruiken van sociale netwerk.

Dit kan variëren van een koffie met een vriend tot je aansluiten bij bijvoorbeeld een sportclub of vereniging. Probeer je kind letterlijk in beweging te krijgen. Sporten, wandelen of iets leuks gaan doen met een vriend of vriendin is belangrijk om een doorbraak te krijgen. Ook de stap om lid te worden van een sportclub of vereniging kan verandering brengen. Stimuleer je kind hierin.


4.      Neem je gedachten niet te serieus

Gedachten en denken kunnen zeer nuttig zijn maar ook enorm met je aan de haal gaan. Bekijk je gedachten van een afstand en vraag je af hoe juist ze zijn.  Veel somberheid ontstaat door een continue stroom aan negatieve gedachten. Hoe serieuzer je deze gedachten neemt hoe somberder je wordt. Als je eens een moment stil staat bij je gedachten: zijn ze realistisch? Zijn ze waar? Wat kan er echt mis gaan? Wat zou ik wel kunnen doen in plaats van niet? Het analyseren van je gedachten of ze bekijken of je boek aan het lezen bent helpt afstand te nemen van je gedachten.


5.      Zoek hulp, ga naar je huisarts of zoek een coach

Als het echt niet lukt de somberheid te doorbreken of je bent bang voor een depressie of zelfs zelfmoord zoek dan professionele hulp. Meestal begint dat bij je huisarts of door gebruik te maken van beschikbare hulplijnen (zoals 113 zelfmoord preventie). Een coach kan je kind ook weer op weg helpen als het je kind zelf niet lukt de somberheid te doorbreken.



Heb jij het idee dat je kind depressief heeft en nadenkt of zelfmoord bel dan zelf met 113 zelfmoord preventie - Homepage | 113 Zelfmoordpreventie

 

Wat nu?

De eerste stap is het plannen van een intake. Dat kan snel en eenvoudig. Je kunt rechtstreeks een afspraak plannen of je neemt contact met mij op per mail of telefoon. Of vul het contactformulier in op deze pagina en ik neem zo spoedig mogelijk contact met je op.

 


Ik help je graag maar jij moet de eerste stap zetten. Hulp zoeken is oké.



Jongerencoach - Hilversum, Amersfoort, Utrecht of online

Better Together Coaching richt zich op het coachen van jongeren. Het start met een intake-gesprek. Het intakegesprek en de vervolggesprekken vinden plaats bij mij op de praktijk in Hilversum (e.o. Laren, Blaricum, Huizen, Loosdrecht). Het is ook mogelijk af te spreken in Amersfoort (Soest, Baarn, Bilthoven) of Utrecht (Maarssen, Breukelen, De Bilt), dan reken ik reiskosten en eventueel de huur van een ruimte (meestal zo rond de 20 euro). Het kan ook bij jou thuis maar dan moet er een rustige ruimte zijn waar wij ongestoord aan de slag kunnen. Coaching online of afwisselend online of op locatie kan ook. 

Stuur mij een bericht, ik neem zo snel mogelijk contact met je op.

Contact Us

Blogs - Better Together jongerencoach

door Better Together Coaching - Martin Plaat 19 december 2025
Waarom cijfers jongeren onder druk zetten Wat ouders en beleidsmakers moeten weten Gebaseerd op thema’s uit “Is het voor een cijfer” van Johannes Visser en actuele bevindingen uit het RIVM/Trimbos-onderzoek MMMS-2025 Wie zich verdiept in het onderwijs van vandaag, ziet steeds dezelfde vraag terugkomen in de hoofden van jongeren: Doe ik het goed genoeg? Niet “leer ik iets?” of “begrijp ik dit?”, maar: hoeveel punten levert dit op? Johannes Visser beschrijft in Is het voor een cijfer hoe de cijfercultuur diep is doorgedrongen in hoe jongeren leren, denken en zichzelf beoordelen. Cijfers zijn steeds minder een hulpmiddel en steeds vaker een maatstaf voor persoonlijke waarde. En dat heeft gevolgen – die veel verder reiken dan de lesstof. Wat Visser signaleert, sluit naadloos aan bij de bevindingen uit de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten 2025 van Trimbos, RIVM en GGD GHOR. Uit dat grootschalige onderzoek blijkt dat jongeren en studenten massaal onder druk staan: 83% ervaart angst- of depressiegevoelens 53% veel stress 56% emotionele uitputting 60% eenzaamheid 25% gevoelens van levensmoeheid De rode draad die door beide verhalen loopt, is duidelijk: een prestatiedruk die structureel te hoog ligt en jongeren uitput. Hoe cijfers mentale druk opbouwen Visser laat zien hoe cijfers in het onderwijs functioneren als beoordelingssysteem dat steeds minder te maken heeft met leren en steeds meer met presteren. Dit heeft drie duidelijke effecten die we ook terugzien in de gezondheidscijfers van jongeren: Cijfers verhogen stress en faalangst Jongeren leren dat fouten maken gevaarlijk is. De angst voor een onvoldoende neemt het leerproces over. Trimbos/RIVM bevestigt dit: prestatiedruk is een van de sterkste voorspellers van stress, somberheid en slechte slaap. 3. Cijfers ondermijnen intrinsieke motivatie Wanneer het cijfer centraal staat, verdwijnt nieuwsgierigheid. Jongeren leren voor punten, niet voor ontwikkeling. Dit maakt ze vatbaarder voor uitputting, omdat leren voelt als moeten in plaats van willen. 4. Cijfers versterken sociale vergelijking Een punt lijkt objectief, maar wordt in de praktijk een statussymbool. Jongeren vergelijken zichzelf constant met anderen. Dat vergroot onzekerheid, perfectionisme en eenzaamheid. Voor studenten die later doorstromen naar hbo of wo, zijn dit precies de patronen die we terugzien in de mentale gezondheidsdata. Het begint vroeg – veel vroeger dan veel ouders of beleidsmakers denken. Waarom dit zo belangrijk is voor ouders en beleidsmakers De cijfers van Trimbos/RIVM laten zien dat mentale klachten zelden uit het niets komen. Ze bouwen zich op in een systeem dat jongeren voortdurend op waarde schat via prestaties. We zien dat leerlingen en studenten: slechter slapen door stress minder durven falen zich vaker terugtrekken meer middelen gebruiken als coping minder hulp zoeken doordat falen als persoonlijk tekort voelt Dat is niet alleen een individueel probleem, maar een systeemprobleem. En een systeemprobleem vraagt om een systeemaanpak. Wat ouders kunnen doen Ouders spelen een belangrijke rol in het doorbreken van cijferdruk. Jongeren floreren wanneer ze merken dat hun ontwikkeling, nieuwsgierigheid en inzet belangrijker zijn dan hun rapport. Praktische stappen: focus op groei, niet op de score bespreek het proces achter een opdracht benadruk dat fouten essentieel zijn voor leren wees alert op slaapproblemen, stress en terugtrekgedrag normaliseer dat niet alles op school meteen hoeft te lukken Hoe minder een jongere zichzelf als cijfer ziet, hoe meer ruimte er ontstaat voor motivatie en veerkracht. Wat beleidsmakers kunnen doen Beleid speelt een enorme rol in hoe onderwijs wordt georganiseerd en vormgegeven. De bevindingen van Visser en Trimbos/RIVM laten duidelijk zien dat er behoefte is aan: Minder focus op summatieve toetsing Geef scholen ruimte voor formatieve evaluatie, portfolio’s en gesprekken die ontwikkeling centraal zetten. 2. Meer aandacht voor welzijn Mentale gezondheid moet structureel onderdeel zijn van onderwijskwaliteit – geen extraatje. 3. Laagdrempelige preventieve ondersteuning Scholen en opleidingen hebben baat bij toegankelijke mentorgesprekken, welzijnsteams en veerkrachtprogramma’s. 4. Duidelijke kaders tegen prestatiedruk Voorbeelden: toetsplafonds, rustweken, minder normdruk vanuit inspectie en eindtermen. Wanneer systeemprikkels veranderen, verandert de mentale belasting van leerlingen en studenten mee. Dit raakt een generatie. We kunnen het samen keren De combinatie van inzichten uit Is het voor een cijfer en het MMMS-2025 onderzoek toont een duidelijke boodschap: het huidige puntensysteem legt een fundament voor stress, onzekerheid en uitputting die we later terugzien in het studentenleven. Door jongeren anders te beoordelen, anders te ondersteunen en anders naar prestaties te kijken, ontstaat ruimte voor gezonde ontwikkeling – in plaats van mentale overbelasting. De cijfers zijn zorgwekkend. De oplossingen zijn haalbaar. Het begint met andere keuzes, thuis én in beleid.
Jongeren mentale gezondheid. Wel of geen mentale gezondheid crisis onder Nederlandse jongeren?
door Better Together Coaching - Martin Plaat 6 december 2025
De afgelopen jaren buitelen de koppen over elkaar heen: “Geen sprake van mentale crisis onder jongeren” tegenover “Jongeren massaal uit balans”.
door Better Together Coaching - Martin Plaat 23 november 2025
83% van de studenten ervaart angst of depressie – en een kwart voelt zich levensmoe blijkt uit de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten
Lees verder