Motiveren kun je leren – ook bij pubers
Veel ouders herkennen het: een puber die zijn huiswerk laat liggen, zich terugtrekt op zijn kamer of bij alles wat je zegt “ja, maar…” roept. Motivatie lijkt soms ver te zoeken. En dat kan behoorlijk frustrerend zijn. Toch is er hoop: motivatie is geen mysterieuze gave die sommige kinderen wél hebben en andere niet. Motiveren kun je leren.
Wat pubers nodig hebben om gemotiveerd te raken
Uit onderzoek én praktijkervaring blijkt dat drie basisbehoeften onmisbaar zijn voor motivatie:
- Autonomie – pubers willen graag zelf keuzes maken en invloed hebben op hun leven.
- Verbinding – ze hebben het nodig om zich gezien en gesteund te voelen, ook al laten ze dat niet altijd merken.
- Competentie – Ze willen hun capaciteiten maximaal benutten en niet alleen bezig zijn met vakken en cijfers. Ruimte voor persoonlijke groei en ontwikkeling is daarbij onmisbaar.
Motivatie ontstaat wanneer de puber er belang bij heeft maar ook het vertrouwen heeft dat het kan lukken. Belang (zien waarom iets nuttig is) en vertrouwen (geloven dat ze het kúnnen) spelen een cruciale rol bij motivatie.
Ambivalentie hoort erbij
Pubers (niet alleen pubers overigens) zitten vaak vol tegenstrijdigheden. Ze willen vrijheid én zekerheid,
zelfstandigheid én steun. Dat noemen we ambivalentie. Het is geen onwil, maar een normaal onderdeel van hun ontwikkeling. Ouders die dat begrijpen, reageren vaak met meer geduld en effect.
Een praktische aanpak: motiverende gespreksvoering
Gelukkig is er een concrete methode die helpt: motiverende gespreksvoering. Deze aanpak komt oorspronkelijk uit de hulpverlening, maar werkt ook verrassend goed in gezinnen.
De stappen zijn:
- Engageren – echt contact maken en laten merken dat je er bent. Luisteren zonder oordeel en openstaan voor de mening van je kind.
- Focus en doel – samen bepalen waar jullie het over willen hebben, maar daarin vooral je kind leidend laten zijn.
- Ontlokken – de motivatie van de puber zelf naar boven halen, in plaats van overtuigen. Ontlokken doe je door vooral openvragen te stellen en heel goed te luisteren.
- Plan maken – kleine, haalbare stappen zetten waar je kind achter staat.
Het mooie is dat de methode niet draait om “trucs” of slimme argumenten, maar om de houding en de gesprekstechniek van de ouder.
De kracht van PACE
Die houding wordt samengevat in PACE:
- Partnership – samenwerken in plaats van tegenover elkaar staan.
- Acceptatie – je puber nemen zoals hij of zij is.
- Compassie – oog hebben voor de worsteling die erbij hoort.
- Empowering – vertrouwen uitspreken in de kracht en mogelijkheden van je kind.
Moeilijk, maar niet onmogelijk
Natuurlijk blijft het motiveren van pubers soms een uitdaging. Er is geen magische zin of methode die elk gesprek soepel laat verlopen. Maar met de juiste houding, begrip voor hun ambivalentie en een aanpak die autonomie, verbinding en competentie versterkt, kun je veel bereiken.
En daar help ik ouders graag bij. In mijn coaching gebruik ik motiverende gespreksvoering om samen met jou te ontdekken hoe jij je puber kunt ondersteunen in zijn of haar motivatie.
Want motiveren is misschien niet makkelijk, maar zeker niet onmogelijk.
Voor het schrijven van dit blog heb ik dankbaar gebruik gemaakt van het boek:
Motiveren kun je leren – Marlies Jellema
Blogs - meest populair
