Verwachtingen bepalen jouw geluk

martin@btcoaching.nl
06 428 14 911
Afspraak maken

Vier pijlers van mentale gezondheid


In de komende weken schrijf ik vier blogs over wat voor mij belangrijke pijlers zijn voor een goede mentale gezondheid. De vier pijlers worden uitgelegd en ik geef concrete tips om er mee aan de slag te gaan. Deze week gaat het over verwachtingen en geluk.

De vier pijlers


Deel 1: Je bent meer dan je gedachten

Deel 2: Verwachtingen bepalen jouw geluk

Deel 3: Stress, druk en (faal)angst – het moeten moet eraf

Deel 4: Motivatie – wat maakt je blij, waar ben je goed in, wat is zinvol?


Deel 2: Verwachtingen bepalen jouw geluk


Zo eenvoudig is het

Hoe hoger je verwachtingen, hoe groter je telleurstelling als het anders uitpakt. Telleurstellingen maken je ongelukkig maar horen er bij. Als je verwachtingen worden overtroffen wordt je blij. Als je blij bent voel je je gelukkig. Zo eenvoudig is het eigenlijk. Geluk wordt bepaald door jouw verwachtingen. Verwacht niets en wordt gelukkig schreef ik eerder in een blog.


Het klinkt wellicht wat te simpel maar er zit zeker een kern van waarheid in. Ik denk dat iedereen wel het voorbeeld kent van het feestje waar je eigenlijk niet zo’n zin in had maar toch maar bent gegaan. Wat blijkt het werd een van de leukste feestjes die je ooit hebt gehad. Je verwachtingen toen je er naar toe ging was laag, je had geen zin, je dacht dat het niet leuk zou worden. In werkelijkheid was het heel gezellig, heb je nieuwe mensen leren kennen en tot diep in de nacht gedanst en plezier gehad. Reken maar dat je een geluksgevoel over je kreeg. Wauw wat een geweldig feest, dat had ik niet verwacht.


En dan dat etentje met die vrienden van de middelbare school van vroeger. Je had je er enorm op verheugd, wat heb je een lol gehad met die gasten. Leuk dat je via social media weer op het spoor bent gekomen. Je kijkt de hele week al uit naar het etentje en verwacht dat het net zo leuk wordt als toen. Wat blijkt het etentje valt tegen. Het restaurant is een tegenvaller en de inmiddels 15 jaar oudere vrienden van toen zijn veel saaier en hebben heel andere interesses dan jij. Je hebt het etentje uitgezeten. Het was vreselijk. Reken maar dat de telleurstelling groot is en je je niet bijzonder gelukkig voelt.


Zie hier de relatie tussen verwachtingen en geluk aangetoond in twee herkenbare voorbeelden.


Realistische verwachtingen


Hoewel er een kern van waarheid in de relatie tussen verwachtingen en geluk zit is het toch niet zo eenvoudig. Je kunt niet geen verwachtingen hebben en alleen maar van het slechtste uitgaan zodat alles meevalt is ook niet waar je naar toe moet werken. Alles gaat hier om balans. Stel realistische verwachtingen. Wanneer je verwachtingen sky high zijn vraag je zelf dan af of dat realistisch is? Waar zijn je verwachtingen op gebaseerd. Stel je met de verwachtingen die je hebt niet te hoge eisen aan jezelf of je omgeving?


Als je op basis van wat je ziet op sociale media je verwachtingen gaat bepalen over producten die worden aangeboden dan valt zo’n product nadat je deze hebt aangeschaft bijna altijd tegen. Als je reclame en sociale media aanbiedingen voor waar aanneemt en verwacht dat je exact dat krijgt dat je ziet dan zijn dat geen realistische verwachtingen.


Als je denkt dat je in 10 dagen 5 kilo kunt afvallen en dan na 3 weken een sixpack hebt omdat een influencer je dit op zeer enthousiaste en overtuigende manier vertelt dan kom je bedrogen uit.


Je eigen verwachtingen


Het belangrijkste rond verwachtingen is verwachtingen over jezelf. Als je voor je zelf steeds hoge verwachtingen hebt dan loop je steeds tegen telleurstellingen aan. Telleurstelling in jezelf omdat je niet voldoet aan je eigen verwachtingen leidt tot ongeluk.

Wees dus niet te streng voor jezelf, je bent een mens geen supermens. Je kunt niet overal goed in zijn, je kunt je niet iedere verbeteren, je mag je niet vergelijken met de slimste, knapste, meest succesvolle en sportiefste mensen op deze aarde. Kijk niet alleen naar iedereen die iets beter kan dan jij maar kijk ook naar de groep die het minder goed kan. Er zijn miljarden mensen op aarde. Zelfs op de dingen waar je goed in bent mag je niet van je zelf verwachten dat je bij de absolute top hoort. Je mag het nastreven, je mag je best er voor doen, je mag je steeds proberen te verbeteren, maar verwacht geen wonderen van jezelf.


Als je van jezelf verwacht dat je nooit fouten maakt, iedere dag succesvol, blij en geliefd bent dan heb je irreële verwachtingen en kun je nooit voldoen en wie je zou willen zijn.


Dit is wel een van de belangrijkste oorzaken waarom mensen ongelukkig zijn of in ieder geval ontevreden met zichzelf zijn. Het te hoog leggen van de lat, het continue vergelijken met mensen die iets beter kunnen of het schijnbaar beter hebben. Stop daar mee, wees realistisch en tevreden met jezelf. Koester je eigen vaardigheden, de dingen waar je blij van wordt en probeer jezelf te verbeteren maar verwacht geen wonderen!


Bewuster omgaan met verwachtingen


De sleutel van geluk zit deels in het bewuster omgaan met je verwachtingen. Het balanceren van positieve en realistische verwachtingen is een hele kunst. Veel makkelijker gezegd dan gedaan dus. Probeer in ieder geval bewust om te gaan met je verwachtingen.


Tips:

1.     Wees je bewust van je verwachtingen en stel jezelf af en toe de vraag of je verwachtingen realistisch zijn.

2.     Wees niet te streng voor jezelf als je je eigen verwachtingen niet (altijd) waar kunt maken

3.     Geniet van de momenten dat je verwachtingen worden overtroffen.


Eerder schreef ik al een blog over dit onderwerp: Blog: Verwacht niets en wordt gelukkig. Mentale gezondheid. (btcoaching.nl)


Better Together Coaching richt zich op het coachen van jongeren van 18 tot 25 jaar. Better Together Coaching is actief in Gooi- en Eemland en Utrecht, heeft een praktijk in Hilversum en werkt in onder andere Utrecht (Maarssen, Breukelen, De Bilt, Maartensdijk), Amersfoort (Soest, Baarn Bilthoven) en Hilversum (Loosdrecht, ’s Gravenland, Kortenhoef), Huizen, Bussum en Naarden. 


Plan een intakegesprek online, thuis of op de praktijk 

Blogs - meest populair

door Better Together Coaching - Martin Plaat 19 december 2025
Waarom cijfers jongeren onder druk zetten Wat ouders en beleidsmakers moeten weten Gebaseerd op thema’s uit “Is het voor een cijfer” van Johannes Visser en actuele bevindingen uit het RIVM/Trimbos-onderzoek MMMS-2025 Wie zich verdiept in het onderwijs van vandaag, ziet steeds dezelfde vraag terugkomen in de hoofden van jongeren: Doe ik het goed genoeg? Niet “leer ik iets?” of “begrijp ik dit?”, maar: hoeveel punten levert dit op? Johannes Visser beschrijft in Is het voor een cijfer hoe de cijfercultuur diep is doorgedrongen in hoe jongeren leren, denken en zichzelf beoordelen. Cijfers zijn steeds minder een hulpmiddel en steeds vaker een maatstaf voor persoonlijke waarde. En dat heeft gevolgen – die veel verder reiken dan de lesstof. Wat Visser signaleert, sluit naadloos aan bij de bevindingen uit de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten 2025 van Trimbos, RIVM en GGD GHOR. Uit dat grootschalige onderzoek blijkt dat jongeren en studenten massaal onder druk staan: 83% ervaart angst- of depressiegevoelens 53% veel stress 56% emotionele uitputting 60% eenzaamheid 25% gevoelens van levensmoeheid De rode draad die door beide verhalen loopt, is duidelijk: een prestatiedruk die structureel te hoog ligt en jongeren uitput. Hoe cijfers mentale druk opbouwen Visser laat zien hoe cijfers in het onderwijs functioneren als beoordelingssysteem dat steeds minder te maken heeft met leren en steeds meer met presteren. Dit heeft drie duidelijke effecten die we ook terugzien in de gezondheidscijfers van jongeren: Cijfers verhogen stress en faalangst Jongeren leren dat fouten maken gevaarlijk is. De angst voor een onvoldoende neemt het leerproces over. Trimbos/RIVM bevestigt dit: prestatiedruk is een van de sterkste voorspellers van stress, somberheid en slechte slaap. 3. Cijfers ondermijnen intrinsieke motivatie Wanneer het cijfer centraal staat, verdwijnt nieuwsgierigheid. Jongeren leren voor punten, niet voor ontwikkeling. Dit maakt ze vatbaarder voor uitputting, omdat leren voelt als moeten in plaats van willen. 4. Cijfers versterken sociale vergelijking Een punt lijkt objectief, maar wordt in de praktijk een statussymbool. Jongeren vergelijken zichzelf constant met anderen. Dat vergroot onzekerheid, perfectionisme en eenzaamheid. Voor studenten die later doorstromen naar hbo of wo, zijn dit precies de patronen die we terugzien in de mentale gezondheidsdata. Het begint vroeg – veel vroeger dan veel ouders of beleidsmakers denken. Waarom dit zo belangrijk is voor ouders en beleidsmakers De cijfers van Trimbos/RIVM laten zien dat mentale klachten zelden uit het niets komen. Ze bouwen zich op in een systeem dat jongeren voortdurend op waarde schat via prestaties. We zien dat leerlingen en studenten: slechter slapen door stress minder durven falen zich vaker terugtrekken meer middelen gebruiken als coping minder hulp zoeken doordat falen als persoonlijk tekort voelt Dat is niet alleen een individueel probleem, maar een systeemprobleem. En een systeemprobleem vraagt om een systeemaanpak. Wat ouders kunnen doen Ouders spelen een belangrijke rol in het doorbreken van cijferdruk. Jongeren floreren wanneer ze merken dat hun ontwikkeling, nieuwsgierigheid en inzet belangrijker zijn dan hun rapport. Praktische stappen: focus op groei, niet op de score bespreek het proces achter een opdracht benadruk dat fouten essentieel zijn voor leren wees alert op slaapproblemen, stress en terugtrekgedrag normaliseer dat niet alles op school meteen hoeft te lukken Hoe minder een jongere zichzelf als cijfer ziet, hoe meer ruimte er ontstaat voor motivatie en veerkracht. Wat beleidsmakers kunnen doen Beleid speelt een enorme rol in hoe onderwijs wordt georganiseerd en vormgegeven. De bevindingen van Visser en Trimbos/RIVM laten duidelijk zien dat er behoefte is aan: Minder focus op summatieve toetsing Geef scholen ruimte voor formatieve evaluatie, portfolio’s en gesprekken die ontwikkeling centraal zetten. 2. Meer aandacht voor welzijn Mentale gezondheid moet structureel onderdeel zijn van onderwijskwaliteit – geen extraatje. 3. Laagdrempelige preventieve ondersteuning Scholen en opleidingen hebben baat bij toegankelijke mentorgesprekken, welzijnsteams en veerkrachtprogramma’s. 4. Duidelijke kaders tegen prestatiedruk Voorbeelden: toetsplafonds, rustweken, minder normdruk vanuit inspectie en eindtermen. Wanneer systeemprikkels veranderen, verandert de mentale belasting van leerlingen en studenten mee. Dit raakt een generatie. We kunnen het samen keren De combinatie van inzichten uit Is het voor een cijfer en het MMMS-2025 onderzoek toont een duidelijke boodschap: het huidige puntensysteem legt een fundament voor stress, onzekerheid en uitputting die we later terugzien in het studentenleven. Door jongeren anders te beoordelen, anders te ondersteunen en anders naar prestaties te kijken, ontstaat ruimte voor gezonde ontwikkeling – in plaats van mentale overbelasting. De cijfers zijn zorgwekkend. De oplossingen zijn haalbaar. Het begint met andere keuzes, thuis én in beleid.
Jongeren mentale gezondheid. Wel of geen mentale gezondheid crisis onder Nederlandse jongeren?
door Better Together Coaching - Martin Plaat 6 december 2025
De afgelopen jaren buitelen de koppen over elkaar heen: “Geen sprake van mentale crisis onder jongeren” tegenover “Jongeren massaal uit balans”.
Meer posts